Akvaryum Tuyu
Akvaryumda Su Değişimi Nasıl Yapılır
Akvaryum bakımının en çok sorulan, en çok da yanlış yapılan işi su değişimi. Yeni başlayanlar genelde iki uçtan birine savruluyor: ya aylarca hiç su değiştirmiyor, ya da "temiz olsun" diye tankın tamamını boşaltıyor. İkisi de balıklar için sıkıntılı. Aşağıda kafanızdaki sorulara sırayla cevap verelim.
Neden su değiştirmek zorundayım? Filtre bunu yapmıyor mu?
Filtre suyu berrak tutar, ama temiz tutmaz. Filtredeki bakteriler balık atıklarından çıkan amonyağı önce nitrite, sonra nitrata çevirir. Nitrat zehirsiz sayılır ama filtre onu ortadan kaldırmaz; suda birikir. Yanında fosfat, çözünmüş organik maddeler ve mineraller de birikir. Bunların tek gerçek çıkış yolu, bir kısım suyu alıp yerine taze su koymanız. Yani filtre bakımı ile su değişimi birbirinin alternatifi değil, ikisi birlikte çalışır.
Ne kadar sık, ne kadar su?
Genel kural: haftada bir, hacmin %20-25'i. Bu oran hem nitratı kontrol altında tutar hem de suyun kimyasını sarsmaz. Ama tankınıza göre değişir:
| Durum | Öneri |
|---|
| Normal, dengeli tank | Haftada %20-25 |
| Kalabalık tank / iri balık | Haftada %30, gerekirse iki kez |
| Yeni kurulmuş, döngüsü oturmamış tank | Amonyak-nitrit ölçümüne göre, gerekirse 2-3 günde bir küçük değişim |
| Yoğun bitkili, az balıklı tank | İki haftada bir %20 yeterli olabilir |
| Hastalık / ilaç tedavisi | İlaç talimatına göre; tedavi sonrası mutlaka büyük değişim |
Emin olmanın tek yolu test. Nitrat testi ucuzdur; değer sürekli yüksek çıkıyorsa ya daha sık ya daha fazla su değişmeniz gerekiyor demektir.
Adım adım: akvaryum su değişimi
- Yeni suyu önceden hazırlayın. Bir kova (sadece akvaryum için ayrılmış, deterjan görmemiş) musluk suyu alın. Klor giderici damlatın, karıştırın. Sıcaklığını tanktaki suyla eşitleyin; elinizle tahmin etmek yerine termometre kullanın. 1-2 derecelik fark tolere edilir, 5 derece stres yaratır.
- Elektrikli cihazları kapatın. Isıtıcıyı ve iç filtreyi prizden çekin. Su seviyesi düşünce havada kalan ısıtıcı çatlayabilir, filtre boşa çalışır. Isıtıcı camsa, kapattıktan sonra 5-10 dakika beklemek en güvenlisi.
- Sifonu çalıştırın. Kalın hortumlu bir çakıl sifonu en pratik araç. Hortumun ucunu kovaya koyun, akış başlayınca sifon başlığını kum veya çakıla batırıp yavaşça gezdirin. Yükselen kahverengi bulut, dipteki organik atık; asıl temizlemek istediğiniz şey o.
- Bütün zemini değil, bir bölümünü temizleyin. Her hafta tabanın üçte birini sifonlayın, sırayla dönün. Böylece filtre dışındaki faydalı bakteri yükünü tek seferde yok etmezsiniz. Bitkili tanklarda kök diplerini karıştırmayın, sadece yüzeyi çekin.
- Ne kadar su çektiğinizi takip edin. Kovanın hacmini bilmek işi kolaylaştırır: 60 litrelik tankta iki kova 10 litre yaklaşık %30 demektir. Gözünüzle "şu kadar indi" demek yerine ölçün.
- Bu arada ufak bakımları yapın. Cam içini süngerle silin, ölü yaprakları toplayın, dekorların altında biriken atığı sifonla alın. Filtre süngerini yıkayacaksanız çektiğiniz akvaryum suyunda sıkın; musluk suyu bakterileri öldürür.
- Yeni suyu yavaş ekleyin. Doğrudan kumun üzerine dökmek zemin karıştırır ve balıkları ürkütür. Bir tabak, poşet veya dekorun üzerine dökerek suyun dağılmasını sağlayın. Küçük tanklarda bardakla eklemek en kontrollü yöntem.
- Cihazları geri açın. Isıtıcı ve filtre tekrar suyun içinde ve doğru seviyede mi diye bakın, sonra fişe takın. Filtre havayı basıp gürültü yapıyorsa hortumdaki hava boşalana kadar bekleyin.
- Balıkları 15-20 dakika izleyin. Yüzeye çıkıp hızlı solungaç hareketi yapıyorlarsa sıcaklık veya klor giderici tarafında bir sorun olabilir. Normal davranıyorlarsa iş tamam.
Balıkları çıkarmam gerekiyor mu?
Hayır. Kısmi su değişiminde balıklar tankta kalır; onları kepçeyle kovalamak yaptığınız işten daha çok stres yaratır. Balığı ancak tankı tamamen boşaltacaksanız veya taşıyorsanız çıkarırsınız.
Sık yapılan hatalar
- Suyun tamamını değiştirmek. Biyolojik dengeyi sıfırlar, amonyak patlamasına yol açar. Su bulanık ya da kokuluysa çözüm tam değişim değil, sık ve kısmi değişimdir.
- Klor gidericiyi atlamak. Musluk suyundaki klor ve kloramin hem balığın solungaçlarına hem filtredeki bakterilere zarar verir. "Bir gece beklettim" yöntemi kloramini gidermez.
- Sıcak-soğuk musluğu göz kararı ayarlamak. Ani sıcaklık düşüşü, beyaz nokta gibi hastalıkların en bilinen tetikleyicisi.
- Filtre malzemesini musluk altında yıkamak. Su değişimiyle aynı gün yapılırsa etki iki katına çıkar; ikisini farklı günlere yayın.
- Sifonu hiç kullanmamak. Sadece üstten su almak dipteki atığı bırakır; nitrat düşmez.
- Su değişimi sonrası fazla yem vermek. "Yorgun düştüler" diye ekstra yem atmak kirliliği geri getirir. Yem miktarını sabit tutun.
- Kovayı temizlik işlerinde de kullanmak. Deterjan kalıntısı çok küçük miktarda bile ölümcül olabil